در نمازم خم ابروى تو با یاد آمد

                                                        حالتى رفت که محراب به فریاد آمد 

نخستین نمازگزار

سخن از راز نماز در نهج البلاغه و رابطه این فریضه بزرگ الهى با على علیه السلام، پیشواى عظیم الشأن ما و گوینده نهج البلاغه است، که یکى از جالب‏ترین مباحث این کتاب با عظمت را تشکیل مى‏دهد. نماز، نخستین حکم الهى بود که چند روز پس از بعثت پیغمبر خاتم، حضرت محمد بن عبد اللَّه صلى اللَّه علیه و آله و سلم توسط جبرئیل امین از جانب خداوند صادر گردید و پیغمبر با تعلیم پیک وحى، آن را معمول داشت. بدین گونه که پیک وحى الهى، جبرئیل امین، چند روز بعد از آن که پیغمبر به مقام نبوّت رسید، براى دومین بار بر آن حضرت نازل گردید و آبى از آسمان آورد و طریقه وضو گرفتن و نماز گزاردن و رکوع و سجود را به پیغمبر آموخت.

در نمازم خم ابروى تو با یاد آمد

نهج البلاغه

حالتى رفت که محراب به فریاد آمد

نخستین نمازگزار

سخن از راز نماز در نهج البلاغه و رابطه این فریضه بزرگ الهى با على علیه السلام، پیشواى عظیم الشأن ما و گوینده نهج البلاغه است، که یکى از جالب‏ترین مباحث این کتاب با عظمت را تشکیل مى‏دهد. نماز، نخستین حکم الهى بود که چند روز پس از بعثت پیغمبر خاتم، حضرت محمد بن عبد اللَّه صلى اللَّه علیه و آله و سلم توسط جبرئیل امین از جانب خداوند صادر گردید و پیغمبر با تعلیم پیک وحى، آن را معمول داشت. بدین گونه که پیک وحى الهى، جبرئیل امین، چند روز بعد از آن که پیغمبر به مقام نبوّت رسید، براى دومین بار بر آن حضرت نازل گردید و آبى از آسمان آورد و طریقه وضو گرفتن و نماز گزاردن و رکوع و سجود را به پیغمبر آموخت.

بنا بر این، نماز این فریضه بزرگ الهى و عالیترین فرمان خداوند عالم که بهترین حالت یک انسان با ایمان و بنده خدا در پیشگاه الهى است، نوبر احکام اسلام است و از همین‏جا نیز باید قدر آن را دانست و به اهمیت آن پى برد.

بیگانگی اجانب با نهج البلا غه چندان عجیب نیست عجیب این است که نهج البلا غه در دیار خودش در میان شیعیان غریب و تنهاست همچنان که خود علی غریب و تنها بود.
«استاد مطهری»

«مگر ای سحاب رحمت تو بباری ارنه دوزخ
به شرار قهر سوزد همه جان ما سوا را»
دل اگر خداشناسی همه در رخ علی بین
به علی شناختم من، به خدا قسم، خدا را»
نهج البلا غه مجموعه ای است از سخنان، کلمات قصارونامه های حضرت علی(ع) که نصیحت ها، وصیت ها و پند ها را در بر می گیرد. در اینجا نمونه هایی از سخنان حضرت علی(ع) مبنی بر دیدگاه آن حضرت نسبت به دنیا را مورد بحث و بررسی قرار می دهیم.

1- نکوهش

چگونه بودن دنیا و بر حذرداشتن از آن:
«ما اصف من دار اولها عنا» و آخر ها ننا» ما فی حلا لهاحساب، وفی حرامها عقاب.(خطبه 81) »
« چه بگویم درباره سرایی، که آغازش رنج است و پایانش زوال وفنا. حلا لش را حساب است و حرامش را عقاب. هرکه برای به چنگ آوردنش تلا ش کند، بدان دست نیابد و آنکه از تلا ش باز ایستد، دنیا خود به  اوروی نهد»
شرح و تفسیر:
در این خطبه مسلم است که مقصود حضرت علی(ع) از دنیا خود جهان طبیعت با آن همه  قوانین و شگفتیها و عظمت هایش که نمایشگر قدرت و مشیت و حکمت بالغه خداوندی است، نمی باشد. همچنین مقصود از انسان«آن چنان که هست» نیست. بلکه مقصودحضرت امیر المومنین ارتباط حیات طبیعی محض انسانی است بارویه محسوسی از عالم طبیعت اکنون می پردازیم به توصیفات دنیا از دیدگاه آن حضرت:
1- آغازش مشقت.
2-پایانش فنا»
1- آغاز این دنیا توام با مشقت است: چگونگی رشد حیات در جنین و ورود کودک به این دنیا، که از ناتوان ترین نوزادان جانداران است. نه آگاهی دارد نه اختیار و نه حتی قدرتی که درکوچکترین مساله با آن ابراز احساسات نماید. تدریجا دوران آگاهی ابتدایی او فرا می رسد، در زیر رگبار «بکن و مکن» «باید ونباید»، «می شود و نمی شود» دست و پا می زند. این اوامر دستورات سدهای پولا دینی در برابر اجرای «می خواهم های» خام و ابتدایی اش جلوه می کند و آزادی در اجرای «میخواهم هایش» را مختل می سازد.
دوران جوانی فرا می رسد. در این دوران انسان می تواند اما نمی داند و هنگامیکه دوران دانستنش فرامی رسد، توانستنش روبه زوال و فنا رفته است. این است آغاز ورود به صحنه حیات طبیعی محض دررویه محسوس عالم طبیعت.
2- پایان ارتباط حیات طبیعی بارویه محسوس عالم طبیعت، فناوزوال است:
این مساله را به وضوح در آیه زیر می توان مشاهده کرد.
«کل نفس ذائقه الموت ثم الینا ترجعون»(عنکبوت آیه 57)  
هر نفسی شربت مرگ را خواهد چشید و سپس به سوی مارجوع خواهد کرد.
تکیه براختر شبگرد مکن کاین عیار
تاج کاووس ربود و کمر کیخسرو
(حافظ)
«در حلا لش حساب و در حرامش عقاب»
در قسمتی دیگر از این خطبه به این مساله برمی خوریم. این مساله که بشر در آینده روزی را برای بررسی زندگیش خواهد دید که معاد نامیده می شود، تردیدی نیست و آنچه که مورد نظر است، موضوعاتی است که انسان ها درباره آنها مسوول واقع خواهند گشت، می توان گفت: با نظر به مجموعه آیات قرآنی و روایات معتبر این مساله ثابت است که همه حرکات انسان در زندگی دنیوی خواه تصرف در اموال باشد و خواه اعمال غیرمالی، همه و همه، در روز قیامت به او نشان داده خواهند شد.
«ان الینا ایابهم. ثم ان علینا حسابهم» (غاشیه آیه 25)
«البته برگشت آنان به سوی ماست. و قطعا برماست که درباه آنان محاسبه نمائیم.»
«ونضع الموازین القسط لیوم القیامه فلا  تظلم نفس شیئا و ان کان مثقال حبه من خردل اتینابها و کفی بنا حاسبین» (انبیا» آیه 47)
«و ما برای روز قیامت موازین عدالت را برمی نهیم، برای هیچ کسی درباره هیچ چیزی ستم نخواهد شد و اگر کردار انسان به اندازه وزن دانه ای خردل بوده، آن را به حساب خواهیم آورد.»
از این آیه برمی آید: هر چه که انسان در این دنیا برای زندگی مطابق فرمان الهی از خدا گرفته مسوول بوده و روز قیامت درباه آن محاسبه خواهد شد.